Dijital Finansın Reşit Olma Dönemi: Türkiye'de Kripto Varlık Regülasyonunun Anatomisi
Meslek hayatımın ilk yıllarında "kıymetli evrak" dediğimizde dokunduğumuz kağıtları anlardık. Bugün ise 7518 sayılı Kanun ile "dağıtık defter teknolojisi" üzerinde yaşayan, mülkiyet hakkına konu olan yepyeni bir varlık sınıfının regülasyonunu konuşuyoruz. 2024'te atılan adımlar, 2026 itibarıyla Türkiye'yi küresel kripto ekosisteminde "kuralları belli bir pazar" haline getirdi.
1. Hukuki Tanım ve Kapsam: Belirsizlikten Belirliliğe
Hukukta bir şeyi yönetmenin ilk adımı onu tanımlamaktır. Yeni düzenleme, "kripto varlık" kavramını öyle bir genişlikte tanımladı ki; sadece bugünkü Bitcoin'i değil, yarın çıkacak olan tokenize edilmiş tüm gayrimenkul ve hakları da kapsama aldı.
Gayrimaddi Varlık Statüsü
Yıllarca mahkemelerde bu varlıkların "emtia mı" yoksa "para mı" olduğu tartışıldı. Kanun, bunu "gayrimaddi varlık" olarak tanımlayarak miras hukukundan icra hukukuna kadar tüm süreçlerdeki gri alanları temizledi. Artık bir kripto varlığın haczedilmesi veya miras bırakılması net bir hukuki prosedüre sahip.
2. SPK Lisanslama Rejimi: Şeffaflık ve Güven
Artık Türkiye'de "merdiven altı" kripto borsası dönemi resmen kapandı. SPK, hizmet sağlayıcılar için bankacılık standartlarına yakın bir denetim mekanizması kurdu.
Kritik Lisans Şartları
- Sermaye Yeterliliği: Şirketlerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için SPK tarafından belirlenen asgari sermaye şartını karşılamaları ve bunu korumaları zorunlu.
- TÜBİTAK Onayı: Bilgi sistemleri altyapısının siber saldırılara karşı direnci TÜBİTAK kriterlerine göre tescillenmek zorunda.
- Yönetim Kurulu Sorumluluğu: Şirket yöneticileri, bilişim sistemlerinin güvenliğinden ve yasal uyumdan şahsen sorumlu tutulabiliyor.
3. Saklama (Custody) Hizmetleri: Varlıklar Güvende mi?
Yatırımcıyı en çok korkutan konu, borsanın batması veya hacklenmesidir. Kanun burada mülkiyet hakkını koruyan iki temel duvar ördü:
- Malvarlığı Ayrımı: Müşterilerin nakit ve kripto varlıkları, platformun kendi malvarlığından tamamen ayrı tutulur. Platformun borçları nedeniyle bu varlıklara haciz konulamaz.
- Soğuk Cüzdan Zorunluluğu: Kanun, kural olarak varlıkların müşterilerin kendi cüzdanlarında saklanmasını esas alır. Platformda kalan varlıkların ise büyük kısmının çevrimdışı (soğuk) cüzdanlarda tutulması zorunludur.
4. İdari ve Adli Müeyyideler: Hapis Cezası Riski
Bu regülasyon sadece para cezası getirmiyor; ağır hapis cezaları da öngörüyor.
- Yetkisiz Faaliyet: Lisans almadan hizmet verenler için 3 yıldan 5 yıla kadar hapis.
- Şahsi Sorumluluk: Zimmet suçuna benzer bir yapı ile, müşteri varlıklarını amacı dışında kullanan borsa yöneticileri için ağırlaştırılmış yaptırımlar söz konusu.
5. Gelecek Projeksiyonu: Vergilendirme ve MiCA Uyumu
2026 yılı, Türkiye'nin Avrupa Birliği'nin MiCA (Markets in Crypto-Assets) regülasyonu ile tam uyum sağladığı yıl olarak kayıtlara geçiyor. Bu uyum, Türk kripto şirketlerinin yarın "pasaport haklarını" kullanarak Avrupa pazarında hizmet verebilmesinin önünü açacaktır.
Mesleki Tavsiyem
Şirketler için kripto varlık artık sadece bir yatırım aracı değil, "hazine yönetimi" ve "tokenizasyon" üzerinden yeni bir finansman modelidir. Bu alanda faaliyet gösteren kurumların, sadece teknik değil, SPK ve MASAK uyum süreçlerini bir "savunma hattı" olarak kurmaları şarttır.
Önemli Not: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının özel durumu için profesyonel hukuki danışmanlık almanız önerilir.
Yazar Hakkında: 30 yıllık deneyime sahip bir hukuk müşaviri olarak, fintech hukuku ve sermaye piyasası düzenlemelerinin kesişim noktasında çalışıyorum. Bu makalede paylaştığım analizler, yasal metinler ve emsal kararlar üzerine kurulmuştur.